ქრონოლოგია

54

• ზეზვა და მზია, დმანისის უძველესი ადამიანებიდმანისის ჰომინიდები ადამიანის უძველესი კვალია აფრიკის გარეთ.
• შულავერ-შომუს კულტურასამხრეთ კავკასიის ადრეული მიწათმოქმედები; უძველესი მეღვინეობა.
• თრიალეთის კულტურაშუა ბრინჯაოს კულტურა მდიდარი ყორღანებით; ცნობილი თრიალეთის ოქროს თასი.
• მტკვარ-არაქსის კულტურაადრე ბრინჯაოს ხანის კულტურა.
• დიაოხი და კოლხაქართველთა წინაპრების ადრეული გაერთიანებები.
• კოლხეთის სამეფოდასავლეთ საქართველოს სამეფო; ბერძნული კოლონიები სანაპიროზე.
• ფარნავაზ I და ქართლის სამეფო«ქართლის ცხოვრების» მიხედვით, ქართლის სამეფოს დამაარსებელი.
• პომპეუსის ლაშქრობარომაელი პომპეუსი იჭრება იბერიასა და კოლხეთში.
• იბერია ფარსმან II-ის დროსქართლის სამეფოს აღმავლობა და კავშირი რომთან.
• ქართლის გაქრისტიანებამეფე მირიან III-ისა და წმ. ნინოს ქადაგებით ქრისტიანობა ქართლის სახელმწიფო რელიგია ხდება.
• ვახტანგ გორგასალიქართლის მეფე, რომელმაც ქვეყანა გააძლიერა სასანიანებთან ბრძოლაში; თბილისის აღორძინება მას უკავშირდება.
• ქართლში სამეფო ხელისუფლების გაუქმებასასანიანები აუქმებენ სამეფო ხელისუფლებას; ქვეყანას ერისმთავრები მართავენ.
• არაბთა შემოსევა; თბილისის საამირომურვან ყრუს ლაშქრობა; თბილისი არაბთა საამიროს ცენტრი ხდება.
• აშოტ I კურაპალატი და ტაო-კლარჯეთიბაგრატიონთა სამეფო სახლის დამაარსებელი ტაო-კლარჯეთში; დინასტიის აღზევების დასაწყისი.
• სამეფო ტიტულის აღდგენაადარნასე იღებს ტიტულს «ქართველთა მეფე», სამი საუკუნის შემდეგ პირველად.
• დავით III კურაპალატი (ტაო)ტაოს ძლიერი მმართველი, კულტურის მფარველი; გადამწყვეტი როლი ქართული მიწების გაერთიანებაში.
• ბაგრატ III, გაერთიანებული საქართველობაგრატ III აერთიანებს დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს ერთ სამეფოდ.
• დავით IV აღმაშენებელი1089 წელს ადის ტახტზე; ჯარის, ეკლესიისა და სახელმწიფოს რეფორმები იწყებს «ოქროს ხანას».
• რუის-ურბნისის კრება1103 წლის საეკლესიო კრება: ეკლესიის რეფორმა და სამეფო ხელისუფლების განმტკიცება.
• გელათის დაარსებადავით IV აარსებს გელათის მონასტერსა და აკადემიას, განათლების ცენტრს.
• დიდგორის ბრძოლა1121 წლის 12 აგვისტოს დავით IV ამარცხებს სელჩუკთა კოალიციას, «დიდგორის სასწაული».
• თბილისის გათავისუფლება1122 წელს თბილისი თავისუფლდება და ხდება გაერთიანებული სამეფოს დედაქალაქი.
• თამარ მეფის გამეფებათამარის მეფობა (1184–1213), ქართული «ოქროს ხანის» მწვერვალი.
• შამქორისა და ბასიანის გამარჯვებებისაქართველო ამარცხებს სელჩუკებს შამქორთან (1195) და ბასიანთან (1203).
• რუსთაველი და «ვეფხისტყაოსანი»XII–XIII საუკუნეების მიჯნაზე შოთა რუსთაველი ქმნის ქართული პოეზიის მწვერვალს.
• გიორგი IV ლაშათამარის ძე; მის დროს მოდის პირველი ცნობები მონღოლთა საფრთხეზე.
• ჯალალ-ად-დინი არბევს თბილისსხორეზმშაჰი ჯალალ-ად-დინი იპყრობს და არბევს თბილისს.
• მონღოლთა შემოსევამონღოლები იმორჩილებენ აღმოსავლეთ საქართველოს; ქვეყანა ხარკის გადამხდელი ხდება.
• დავით VI ნარინი და სამეფოს გაყოფამონღოლების წინააღმდეგ აჯანყება; დასავლეთში ცალკე იმერეთის სამეფო ყალიბდება.
• გიორგი V ბრწყინვალეაძევებს მონღოლებს, აღადგენს ქვეყნის ერთიანობას, დროებითი აღორძინება.
• თემურ-ლენგის შემოსევები1386–1403 წლებში თემურ-ლენგი რვაჯერ იჭრება საქართველოში.
• ერთიანი სამეფოს დაშლაXV საუკუნის ბოლოს საქართველო იყოფა ქართლის, კახეთისა და იმერეთის სამეფოებად.
• ამასიის ზავიოსმალეთი და სეფიანები ინაწილებენ საქართველოს გავლენის სფეროებად.
• გიორგი სააკაძე და მარტყოფის ბრძოლა1625 წელს ქართველები სააკაძის მეთაურობით ამარცხებენ ირანის ჯარს მარტყოფთან.
• ბახტრიონის აჯანყებაკახელები აჯანყდებიან მათ მიწებზე თურქმანული ტომების ჩასახლების წინააღმდეგ.
• ვახტანგ VI: სტამბა და კანონთა კრებულიდაახ. 1709 წელს თბილისში იხსნება პირველი ქართული სტამბა.
• ერეკლე II აერთიანებს ქართლსა და კახეთს1762 წელს ერეკლე II ხდება გაერთიანებული ქართლ-კახეთის მეფე.
• გეორგიევსკის ტრაქტატიქართლ-კახეთის სამეფო რუსეთის იმპერიის მფარველობაში გადადის.
• კრწანისის ბრძოლააღა-მაჰმად-ხანი ამარცხებს ერეკლე II-ის ჯარს და წვავს თბილისს.
• რუსეთის იმპერიასთან შეერთებაქართლ-კახეთის სამეფო უქმდება და რუსეთს უერთდება; 1810 წელს იმერეთიც.
• 1832 წლის შეთქმულებაქართველი თავადაზნაურობა ამზადებს შეთქმულებას დამოუკიდებლობის აღსადგენად.
• ილია ჭავჭავაძე და ეროვნული აღორძინება«თერგდალეულები» ილია ჭავჭავაძის მეთაურობით ეროვნულ გამოღვიძებას უძღვებიან.
• ბატონყმობის გაუქმება1860-იან წლებში ქართულ გუბერნიებში უქმდება ბატონყმობა.
• საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა1918 წლის 26 მაისს ცხადდება დამოუკიდებლობა; იქმნება პირველი რესპუბლიკა.
• საქართველოს გასაბჭოება1921 წლის თებერვალ-მარტში წითელი არმია იკავებს საქართველოს.
• 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაანტისაბჭოთა აჯანყება სასტიკად ჩაახშეს.
• 1956 წლის მოვლენებითბილისში დემონსტრაციები ჩაახშეს სტალინის პიროვნების კულტის გაკიცხვის შემდეგ.
• ქართული ენის დაცვა, 1978მასობრივი საპროტესტო აქცია ინარჩუნებს ქართულს სახელმწიფო ენის სტატუსს.
• 1989 წლის 9 აპრილის ტრაგედიათბილისში მშვიდობიანი მიტინგის სისხლიანი დარბევა აჩქარებს დამოუკიდებლობისკენ სვლას.
• დამოუკიდებლობის აღდგენაუზენაესი საბჭო იღებს საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტს.
• ვარდების რევოლუცია2003 წლის ნოემბერში მშვიდობიანი რევოლუცია ცვლის ხელისუფლებას.
• ომი აფხაზეთში1992–1993 წლების შეიარაღებული კონფლიქტი საქართველოსა და აფხაზ სეპარატისტებს შორის გარე მხარდაჭერით; დასრულდა აფხაზეთის დ
• კონფლიქტი სამაჩაბლოში (ცხინვალის რეგიონი)კონფლიქტი ცხინვალის რეგიონის (სამაჩაბლო) ირგვლივ: 1991–1992 წლების ომი და 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომი, რის
• 2008 წლის აგვისტოს ომიხუთდღიანი რუსეთ-საქართველოს ომი, რის შემდეგაც რუსეთმა აღიარა აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის დამოუკიდებლობა.