ვარძია

თამარ მეფის მღვიმური მონასტერი

მღვიმური მონასტერი გამოკვეთილია მტკვრის ზემოთ არსებულ ციცაბო კლდეში, სამხრეთ საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში. მშენებლობა დაიწყო მეფე გიორგი III-მ, დაასრულა კი მისმა ასულმა, თამარ მეფემ: მთავარი ტაძარი — მიძინების ეკლესია — მოხატულია 1184–1186 წლებში და ფრესკაზე შემორჩა მათი პორტრეტები.

ვარძია ჩაფიქრებული იყო როგორც ციხე სამეფოს სამხრეთ საზღვარზე: სხვადასხვა შეფასებით ცამეტ იარუსამდე და ექვს ათასამდე სათავსო — ეკლესიები, სენაკები, სატრაპეზოები, საკუჭნაოები, მარნები, წყალსადენი და ფარული გასასვლელები კლდის სისქეში. 1283 წლის მიწისძვრამ კლდის გარე ფენა ჩამოშალა და მღვიმეები გამოაჩინა.

1551 წელს მონასტერი სპარსეთის შაჰმა თამაზ I-მა ააოხრა, მოგვიანებით მხარე ოსმალებს გადაეცა და ვარძია დიდხანს დაცარიელებული იდგა. დღეს მღვიმეების ნაწილში მოქმედი მონასტერია, დანარჩენი კი მუზეუმ-ნაკრძალი; ძეგლი შესულია იუნესკოს წინასწარ სიაში.