ლევან II დადიანი და კელასურის კედელი

სამოცი კილომეტრი კოშკები კელასურის შესართავიდან ენგურამდე, და დავა იმაზე, ვინ ააგო ისინი.

1640

ლევან II დადიანი (1597-1657) სამეგრელოს იმ ათწლეულებში მართავდა, როცა ერთიანი ქართული სამეფო აღარ არსებობდა და მეზობლები ერთმანეთს არბევდნენ. თავადაც ცნობილია თარეშებითა და გამოსასყიდისთვის აყვანილი მძევლებით. მის სახელს უკავშირებენ კელასურის მარცხენა ნაპირზე აგებულ სიმაგრეთა სისტემას, რომელიც აფხაზი ფეოდალების შემოსევების შესაჩერებლად აშენდა; საერთო სიგრძე დაახლოებით სამოცი კილომეტრია.

უწყვეტი კედელი არასოდეს ყოფილა: მშენებლები ბუნებრივ ფერდობებსა და ხეობებს ეყრდნობოდნენ და მხოლოდ გადმოსასვლელებს კეტავდნენ. დათვლილია ორას სამოცდაცხრამეტი კოშკი, ასამდე დღემდე დგას. კოშკები მართკუთხაა, შვიდ რვაზე ან რვა ცხრაზე მეტრი, ოთხიდან ექვს მეტრამდე სიმაღლის, ერთმანეთისგან ორმოციდან ას ოც მეტრამდე, იქ კი, სადაც კედელი არაა, სხვაობა კილომეტრსაც აღწევს. ხაზი იწყება კელასურის შესართავთან ცხუმის აღმოსავლეთით, კვეთს კოდორს წებელდასთან, ჩაივლის ტყვარჩელთან და მთავრდება სოფელ ლეკუხონასთან ენგურის მარჯვენა ნაპირზე.

ვინ და როდის ააგო, დღემდე კამათობენ. ქართული საისტორიო ტრადიცია „აფხაზეთის დიდ კედელს“ ჯუანშერთანვე იცნობს, მერვე საუკუნის ამბებთან კავშირში, მაგრამ იმ კედლისგან არაფერი შემორჩა. მკვლევართა ნაწილი შემორჩენილ სიმაგრეებს მეექვსე საუკუნეს მიაკუთვნებს, ნაწილი ლევან II-ს და მეჩვიდმეტე საუკუნეს. დღეს კედელი აფხაზეთის ტერიტორიაზეა, სადაც მოხვედრა შეუძლებელია, და საველე სამუშაოები იქ დიდი ხანია აღარ ჩატარებულა.