კოტიას კლდე

კოტიას კლდის უძველესმა დნმ-მ განსაზღვრა კავკასიის მონადირე-შემგროვებლები.

კოტიას კლდე — კლდის თავშესაფარი (გამოქვაბული) დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში. მეზოლითში (დაახლოებით 9700 წლის წინ) მცხოვრები ადამიანის ძვლებიდან მკვლევრებმა ამოიღეს და წაიკითხეს უძველესი დნმ; შედეგები 2015 წელს გამოაქვეყნა ჯგუფმა ეპი რ. ჯონსის ხელმძღვანელობით (უფროსი ავტორები — რონ პინჰასი და დანიელ ბრედლი; Nature Communications). თავად კოტიას კლდისა და საწურბლიის გამოქვაბულები გათხარეს ქართველმა არქეოლოგებმა თენგიზ მეშველიანმა და ნინო ჯაყელმა.

ანალიზმა აჩვენა, რომ ეს ადამიანი და ახლომახლო საწურბლიის გამოქვაბულის გენომი მიეკუთვნება განსხვავებულ საგვარეულო ხაზს — «კავკასიის მონადირე-შემგროვებლებს» (CHG). იგი დასავლეთევროპული მონადირე-შემგროვებლებისგან დაახლოებით 45 000 წლის წინ გამოეყო და დიდხანს იზოლირებული დარჩა უკანასკნელი გამყინვარების მაქსიმუმის დროს.

მოგვიანებით CHG-მ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა სტეპის მესაქონლეთა (იამნაიას კულტურა) გენოფონდში და მათი მეშვეობით — თანამედროვე ევროპის მოსახლეობაში; იგივე ხაზი იკვლევება ახლო აღმოსავლეთსა და სამხრეთ აზიაში.

ამრიგად, დასავლეთ საქართველოს გამოქვაბულები აღმოჩნდა ევრაზიის კაცობრიობის ერთ-ერთი ძირითადი საგვარეულო კომპონენტის გასაღები — აღმოჩენა არქეოლოგიის, გენეტიკისა და კონტინენტის დასახლების ისტორიის გზაჯვარედინზე.