მეღვინეობის სათავეები

ღვინის კვალი ნეოლითურ კერამიკაში (~ძვ.წ. 6000).

სამხრეთ კავკასია მეღვინეობის ერთ-ერთი მთავარი აკვანია. ყურძნის ღვინის მსოფლიოში უძველესი ქიმიური კვალი აღმოჩენილია ნეოლითურ კერამიკაში ძეგლებიდან — გადაჭრილი გორა და შულავერის გორა, თბილისის სამხრეთით დაახლოებით 50 კმ-ში — და თარიღდება ძვ.წ. 6000–5800 წლებით.

ღვინო ამოიცნეს ღვინის (ტარტრატის) მჟავით — ვაზის Vitis vinifera-ის ბიომარკერით — ჭურჭლის კედლებში თანმხლებ ნაერთებთან ერთად. კვლევა მოლეკულური არქეოლოგის პატრიკ მაკგოვერნის (პენსილვანიის უნივერსიტეტი) ხელმძღვანელობით გამოქვეყნდა ჟურნალ PNAS-ში 2017 წელს; აღმოჩენები ირანში ადრე ცნობილ ღვინოზე 600–1000 წლით უფრო ძველია.

თავად ვაზის შესახებ 2023 წლის მასშტაბურმა გენომურმა კვლევამ (ჟურნალი Science) აჩვენა, რომ ყურძენი დაახლოებით 11 000 წლის წინ ერთდროულად ორ რეგიონში მოშინაურდა — წინა აზიაში (ლევანტი) და კავკასიაში — რამაც დასაბამი მისცა სუფრისა და საღვინე ჯიშებს.

საქართველომ ეს მემკვიდრეობა შემოინახა: აქ ცნობილია 500-ზე მეტი აბორიგენული ვაზის ჯიში და ქვევრში დაყენების ტრადიციული მეთოდი, რომელიც 2013 წელს იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიაში შევიდა.