მოსკოვის ხელშეკრულება, 1920

1920 წლის 7 მაისს საბჭოთა რუსეთმა მოსკოვის ხელშეკრულებით უპირობოდ აღიარა საქართველოს დამოუკიდებლობა.

1920

მოსკოვის ხელშეკრულებას ხელი მოეწერა 1920 წლის 7 მაისს მოსკოვში რუსეთის საბჭოთა ფედერაციულ სოციალისტურ რესპუბლიკასა (რსფსრ) და საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის. პირველი მუხლით საბჭოთა რუსეთმა უპირობოდ აღიარა საქართველოს დამოუკიდებლობა და სუვერენიტეტი.

რუსეთი უარს ამბობდა ქართველი ხალხისა და მიწის მიმართ ყველა სუვერენულ უფლებაზე (მუხ. 1), იღებდა ვალდებულებას, არ ჩარეულიყო საქართველოს შინაგან საქმეებში (მუხ. 2) და ცნობდა თბილისის, ქუთაისისა და ბათუმის გუბერნიებს საქართველოდ (მუხ. 4); მე-3 მუხლი საზღვარს მდინარე ფსოუზე ავლებდა. ხელშეკრულებას საქართველოს მხრიდან ხელი მოაწერა გრიგოლ ურატაძემ, რსფსრ-ის მხრიდან — ლევ კარახანმა.

სადავო იყო მე-10 მუხლი: საქართველო კისრულობდა, გაეთავისუფლებინა ყველა, ვინც რსფსრ-ის ან კომუნისტური პარტიის სასარგებლოდ მოქმედებდა. დამატებითმა (საიდუმლო) შეთანხმებამ ფაქტობრივად დააკანონა ბოლშევიკური ორგანიზაციების საქმიანობა, რაც მოსკოვმა მოგვიანებით გამოიყენა.

აღიარების მიუხედავად, 1921 წლის თებერვალში წითელი არმია შეიჭრა საქართველოში; მარტისთვის რესპუბლიკა დაეცა და დაიწყო გასაბჭოება. მოგვიანებით ხელშეკრულება გახდა ერთ-ერთი საერთაშორისო-სამართლებრივი არგუმენტი საქართველოს დამოუკიდებლობის 1991 წელს აღდგენისთვის. ტექსტი საზოგადო საკუთრებაა.